Έχει ολοκληρωθεί το πρώτο κύμα των δημοσκοπήσεων μετά το καλοκαίρι και τις τελικές αποφάσεις των κύριων κομμάτων. Και είναι από τις λίγες φορές που από όποιον και αν πραγματοποιήθηκαν, έχουν στοιχεία κοινά και πρωτοφανή για τα Κυπριακά δεδομένα.

Περιγράφουν πρώτα απ’ όλα μια πρωτόγνωρη κατάσταση “κατάθλιψης” και ένα περιβάλλον όπου και η ελπίδα δείχνει να βρίσκεται σε χειμερία νάρκη. Όσο και αν αυτό δείχνει μια μεγάλη δόση ωριμότητας από τους πολίτες που αντιλαμβάνονται πλήρως την δύσκολη κατάσταση της χώρας, εντούτοις η ολοκληρωτική απαισιοδοξία που επικρατεί εμπεδώνει ένα περιβάλλον τεράστιας δυσπιστίας.

Το δεύτερο εκπληκτικό είναι η καθολική απόρριψη του Προέδρου Χριστόφια. Αμφισβήτηση που έχει σπάσει δύο θεμελιωμένα στην κοινή γνώμη ταμπού. Πρώτα, τον υπέρμετρο σεβασμό που επέδειχναν οι Κύπροι στο θεσμό του προέδρου. Αυτός έχει χαθεί. Κυρίως όμως, τη μονολιθικότητα της κοινωνικής βάσης του ΑΚΕΛ για την προστασία της πολιτικής του παρουσίας. Είναι σοκαριστικό, το μισό σχεδόν ΑΚΕΛ, να αμφισβητεί το φυσικό του ηγέτη και να το δηλώνει κιόλας. Αυτό που αμφισβητείται στην πράξη, είναι η ικανότητα της αριστεράς να διαχειρίζεται την εκτελεστική εξουσία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κάθε υποψήφιος καλείται να διαχειριστεί μια περίεργη και καθόλου συμβατική πραγματικότητα. Ας τους πάρουμε έναν έναν.


Για να χάσει ο Νίκος Αναστασιάδης, θα πρέπει να συντελεστούν δύο θαύματα μαζί


Υπό πολλές προϋποθέσεις ο κ. Λιλλήκας, θα μπορούσε να κερδίσει τον κ. Αναστασιάδη, επενδύοντας στη δυνατότητα μιας εντυπωσιακής προεκλογικής παρουσίας, την οποία και έχει. Αυτό επιχείρησε να κτίσει στην αρχή, προσδίνοντας στην υποψηφιότητα του αντισυστημικά χαρακτηριστικά. Στρατηγική που ο ίδιος χάλασε, όταν πίστεψε στη δυνατότητα να προσεγγίσει το ΔΗΚΟ και μπήκε στο κομματικό παιγνίδι. Σήμερα ο κ. Λιλλήκας έχει κεφαλοκλειδώσει την τακτική του ανάμεσα σε δυο συμπληγάδες. Από τη μια, αν περάσει στο Β’ γύρο, τότε θα πρέπει να συνεργαστεί με το ΑΚΕΛ, κάτι που δεν σηκώνει σήμερα η κοινή γνώμη. Από την άλλη, ενώ λογικά προσπάθησε να κεφαλαιοποιήσει την όποια αντίδραση στο πρόσωπο του κ. Αναστασιάδη, το έπραξε συνοδεύοντας το με ακραίες τοποθετήσεις για το Κυπριακό, την οικονομία, το μνημόνιο, το φυσικό αέριο. Όσοι δεν θέλουν τον Νίκο Αναστασιάδη όμως, δεν θέλουν πολύ περισσότερο άλλο ένα πείραμα μετά το αποτυχημένο του Χριστόφια. Και ο κ. Λιλλήκας κατέστησε τον εαυτό του ένα εξαιρετικά επικίνδυνο πολιτικό ρίσκο.

Ο κ. Μαλάς έχει τον πιο άχαρο ρόλο σε αυτές τις εκλογές. Η υποψηφιότητά του δεν φέρει χαρακτηριστικά προοπτικής, αλλά διαχείρισης κρίσης. Μιας κρίσης που επιχειρεί να διαχειριστεί με πρώτο γνώμονα την προστασία του ανθρώπου που τη δημιούργησε. Δεν μπορεί αυτό να πετύχει. Και δεν μπορεί καν να συσπειρώσει το ΑΚΕΛ, που αντιδρά στην προεδρία Χριστόφια. Αυτή ακριβώς η αντίδραση, πιθανότατα θα προκαλέσει κύματα αποχής στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος. Και η αποχή είναι το ένα από τα τρία βασικά κριτήρια που θα καθορίσουν το εάν ο κ. Αναστασιάδης θα εκλεγεί από τον 1ο ή τον 2ο γύρο. Διότι – αν δεν αλλάξει κάτι εξαιρετικά δραματικά – θα εκλεγεί.

Σήμερα, παρά την προσχώρηση του ΔΗΚΟ στο “άρμα” της υποψηφιότητας του, ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ παρουσιάζεται καθηλωμένος σε ποσοστά. Η κούπα από την οποία έχει να αντλήσει περιορίζεται από την ώρα που η συσπείρωση του ΔΗΣΥ είναι ήδη τόσο υψηλή. Η μεγάλη παράσταση νίκης είναι πιθανόν να προκαλέσει αποχή και από δυνητικούς του ψηφοφόρους, νέους κυρίως και άλλους προβληματισμένους που τον θεωρούν μεν “αναγκαίο κακό”, αλλά προτιμούν να εκλεγεί χωρίς την ψήφο τους. Από την άλλη όμως, το ΔΗΚΟ, θα του προσθέσει με την αξιοζήλευτη οργανωτική του ικανότητα, πολύ περισσότερο από ότι σήμερα. Η δε ποιοτική του υπεροχή έναντι των άλλων δύο υποψηφίων, δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια. Ο Κύπριος σήμερα, δεν θα ρισκάρει. Για να χάσει ο Νίκος Αναστασιάδης, θα πρέπει να συντελεστούν δύο θαύματα μαζί. Να περάσει ο κ. Λιλλήκας στο 2ο γύρο και να πάρει ο ίδιος ποσοστό κάτω από 45%. Δεν το νομίζω. Αυτά, δεν γίνονται.

Αν θα έχουμε εκλογές ενός ή δύο γύρων θα εξαρτηθεί από την αποχή και την προέλευσή της, την ποιοτική υπεροχή και την κοινωνική δυναμική. Τα πρώτα δύο ο κ. Αναστασιάδης τα έχει εν πολλοίς με το μέρος του και δεν δείχνει κανείς ικανός να του τα αποστερήσει. Μοναδικό του ζητούμενο είναι να εμπνεύσει τους προβληματισμένους για τη δυνατότητά του να επανεκκινήσει τη χώρα. Τότε θα τελειώνει από την πρώτη Κυριακή και θα έχει περισσότερη ανοχή στην αρχή της εξαιρετικά δύσκολης προεδρίας του.

Πώς τα φέρνει η μοίρα καμιά φορά είναι απίστευτο. Τρία χρόνια προσπάθειας να κλωτσήσει ο κ. Χριστόφιας τη μπάλα έξω από το γήπεδο, πήγαν χαμένα. Όχι επειδή κάποιος μπορεί ακόμη να πει μετά πάσης βεβαιότητας ότι θα υπογράψει τελικά το μνημόνιο. Το γεγονός όμως της κατάθεσης αντιπροτάσεων από πλευράς κυβέρνησης για την συνομολόγηση μνημονίου, αποτελεί παραδοχή της αναγκαιότητας να ληφθούν σκληρά μέτρα.

Στο ίδιο καζάνι που βρίσκεται ο κ. Χριστόφιας, είναι και οι συντεχνίες. Από την ώρα που κάποιοι περίεργοι μάγοι με ακόμη πιο περίεργα δώρα δεν εμφανίστηκαν, όλοι πλέον κατανοούν ότι αν λαμβάνονταν μέτρα έγκαιρα, αυτά θα αφορούσαν μια μικρή υποδιαίρεση των όσων σήμερα φαντάζουν αναπόφευκτα. Όλοι αυτοί δηλαδή που σήκωναν τα λάβαρα της επανάστασης για το 65ο, τον εξορθολογισμό της ΑΤΑ για να απευθύνεται σε αυτούς που θα την είχαν πραγματική ανάγκη, την παγοποίηση των αυξήσεων, τη μείωση του ευρύτερου δημόσιου τομέα και ένα σωρό άλλα μικρά, σήμερα με σκυμμένο το κεφάλι πάνε να συζητήσουν τα τρισχειρότερα τους.

Η αλήθεια είναι ότι σήμερα ενταφιάζεται οριστικά η ΑΤΑ, όπως ορθώς επεσήμανε ο κ. Πισσαρίδης, ακόμη και εάν παραμείνει τυπικά στη νομοθεσία. Το 65ο, η εναλλαξιμότητα και ένα σωρό άλλα ταμπού, περιλαμβάνονται ακόμη και στα μέτρα της κυβέρνησης. Από την παγοποίηση των αυξήσεων και των προσαυξήσεων, έχουμε φτάσει σε πολύ ουσιαστική μείωση των μισθών αλλά και των κλιμάκων των νεοεισερχομένων. Μας κοροϊδεύουν όλοι για τον 13ο και η μείωση είναι πολύ μεγαλύτερη από το ύψος του. Η αναλογία 1 προς 4 μεταξύ προσλήψεων και αφυπηρετήσεων, αν εφαρμοζόταν από την αρχή σήμερα πιθανόν να μην είχαμε πρόβλημα. Δυστυχώς ο δημόσιος τομέας διογκώθηκε περαιτέρω. Τα ταμεία συντάξεων καρκινοβατούν. Η συνεισφορά των δημοσίων υπαλλήλων στις κοινωνικές ασφαλίσεις είναι μετά βεβαιότητας υψηλότερη από εκείνη για την οποία δεν δεχόντουσαν μύγα στο σπαθί τους.


Ο κ. Χριστόφιας θα υπογράψει αυτό που πιθανότατα θα εφαρμόσει ο κ. Αναστασιάδης


Αν πουλούσαμε έγκαιρα τη Eurocypria, αυτή θα είχε διασωθεί. Αν πουλούσαμε έγκαιρα τις Κυπριακές Αερογραμμές, πιθανόν να είχαν μια πραγματική ευκαιρία, αντί να προσπαθούμε σήμερα να τις χαρίσουμε κάπου και κανείς να μην τις θέλει. Αν δεν αντιμετωπίζαμε το κέρδος σαν εχθρό, βοηθούσαμε τις κυπριακές επιχειρήσεις να ξεπεράσουν προβλήματα και ξένες να έρθουν στην Κύπρο, αν φτιάχναμε καζίνο, είχαμε φέρει αέριο, επενδύαμε πραγματικά στην υγεία και την παιδεία, στην επιχειρηματικότητα των νέων, και ένα σωρό άλλα “αν” που γράψαμε κατά καιρούς, δεν θα είχαμε ήδη 12% ανεργία πριν ακόμη το μνημόνιο. Πιθανόν να είχαμε και ανάπτυξη. Την όποια προοπτική της οποίας θυσιάσαμε, για να προστατευθούν υπερπρονόμια και πολυτέλειες που σήμερα δεν βρίσκονται ούτε καν σε ονειρικές φαντασίες.

Σήμερα λοιπόν, καλούμαστε εν τω μέσω προεκλογικής περιόδου να συνομολογήσουμε το σκληρότερο δυνατόν πακέτο μέτρων. Ένα πρόγραμμα που κατά πάσα πιθανότητα θα υπογράψει ο κ. Χριστόφιας και θα εφαρμόσει ο κ. Αναστασιάδης.

Το πρόγραμμα αυτό θα αποτύχει σίγουρα, αν είναι υφεσιακό, όπως προβλέπεται να είναι μέσα από τις κυβερνητικές προτάσεις. Αυτή ήταν και η ελληνική αρχική συνταγή. Να αποφεύγονται ουσιαστικές διαρθρωτικές αλλαγές και μειώσεις εξόδων από τη μια, και να επιβάλλονται ολοένα μειώσεις μισθών, έκτακτες εισφορές και υπέρογκες φορολογίες από την άλλη. Καθηλώνοντας την ανάπτυξη, εκτοξεύοντας την ανεργία, καταβαραθρώνοντας το βιοτικό επίπεδο. Η ίδια λογική που μας έφερε εδώ διαπνέει ξανά τα κυβερνητικά μέτρα. Να ισοφαρίσει τη μείωση των εξόδων με την αύξηση εσόδων. Αποτυχημένες συνταγές, διότι τα έσοδα αποδείχθηκε ότι ποτέ δεν θα αυξηθούν σε τέτοιες συνθήκες. Μοναδικό αποτέλεσμα, να καταδικάζονται επιχειρήσεις και εργαζόμενοι στο όνομα της προάσπισης των συμφερόντων τους.

Εδώ λοιπόν έρχεται και η συνευθύνη. Διότι αν το πρόγραμμα αποτύχει, τότε ο πολίτης δεν θα έχει καμία διάθεση να ακούει δικαιολογίες του τύπου “Δεν το έφτιαξα εγώ αλλά ο κ. Χριστόφιας” από τη μια, ή “Δεν το εφάρμοσα εγώ αλλά ο Αναστασιάδης” από την άλλη. Είναι και οι δύο στο ίδιο ακριβώς καζάνι. Η ευθύνη του νυν προέδρου είναι να το συνομολογήσει έγκαιρα και να μην συνδράμει αύριο στην κοινωνική αντίδραση. Είναι το ελάχιστο που οφείλει στον τόπο. Η ευθύνη του επόμενου προέδρου είναι να φροντίσει από τώρα να είναι το μνημόνιο στην κατεύθυνση επανεκκίνησης της χώρας. Αλλιώς θα καταδικαστεί αυτός από την υπογραφή Χριστόφια.

Κάθε άνθρωπος που ασχολείται με την πολιτική, οφείλει να αναγνωρίσει στον Νίκο Αναστασιάδη τον αριστουργηματικό τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε την προοπτική επίτευξης συμμαχιών γύρω από το πρόσωπό του. Ό,τι φαινόταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια αδύνατο, έγινε κατορθωτό μέσα από επιμονή, καλά σχεδιασμένη στρατηγική, τακτική και θέληση.

Η συνεργασία ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ από τον πρώτο γύρο, αποτελεί όντως ιστορικό γεγονός. Αποτελούν ιστορικά όμορες δυνάμεις με ευρύ κοινό τόπο στην αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων. Η προεκλογική δε ζύμωση θα δώσει την ευκαιρία της ανάπτυξης κοινών προβληματισμών από πριν, για την πορεία της χώρας αύριο. Μιας πορείας καθόλου εύκολης.

Το Σύνταγμα της Κύπρου και το προεδρικό σύστημα προϋποθέτει για να εκλεγείς Πρόεδρος την ψήφιση από το 50% και για να λειτουργήσεις αποτελεσματικά ως Πρόεδρος, την ύπαρξη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Για να το πετύχεις αυτό, χρειάζεται συμβιβασμός, αλλά και σεβασμός στις απόψεις και τις ανησυχίες των φορέων με τους οποίους καλείσαι να συνεργαστείς. Αλλιώς παραμένεις στο καβούκι σου διαλαλώντας από το βήμα που διαθέτεις τις θέσεις που εσύ θεωρείς την ορθότητά τους ως θέσφατο. Διεκδικείς απλώς την ιστορική δικαίωση. Η δε συνεργασία των δύο κομμάτων έγινε υπό καθεστώς αρκετής διαφάνειας, γεγονός που τις προσδίδει μεγαλύτερη νομιμοποίηση.


Η συνεργασία ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ θα έχει κοινωνική στήριξη μόνο αν συνοδευθεί με Σχέδιο Επανεκκίνησης της χώρας


Η κοινή πορεία ΔΗΣΥ – ΔΗΚΟ προς τις προεδρικές από νωρίς και όχι υπό καθεστώς πίεσης, μπορεί να δώσει την ευκαιρία να αμβλυνθούν σημαντικά έντονες διαφορές του παρελθόντος. Να αναδειχθούν τα πολλά πολιτικά και ιστορικά κοινά. Το κυριότερο, να επαναφέρει την Κύπρο στον σύγχρονο δρόμο της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. Τον δρόμο που ανατράπηκε την τελευταία πενταετία, φέρνοντας τη χώρα στο όριο της χρεοκοπίας.

Είναι αλήθεια ότι ο κορυφαίος καταλύτης για να φτάσουμε μέχρις εδώ, δεν ήταν άλλος από τον Δημήτρη Χριστόφια. Η κακή διακυβέρνηση δεν άφησε πολλές επιλογές ούτε σε πολιτικούς ούτε σε πολίτες. Στο Μαρί, εξανεμίστηκε η όποια προοπτική του να αντιμετωπίσει τον Νίκο Αναστασιάδη στις προεδρικές. Με την αδράνεια και την πλήρη οικονομική αποτυχία, εξανεμίστηκε η δυνατότητα του ΑΚΕΛ να συμμετάσχει στην επόμενη κυβέρνηση. Έτσι, η συστράτευση του ΔΗΚΟ και άλλων δυνάμεων γύρω από τον πρόεδρο του ΔΗΣΥ δημιουργεί εξαιρετικά ισχυρές προοπτικές νίκης.

Το στοίχημα πλέον για τον κ. Αναστασιάδη, τον κ. Καρογιάν και όποιον άλλο πολιτικό αρχηγό πλαισιώσει την προσπάθεια για την επανεκκίνηση της Κύπρου, δεν περιορίζεται στην εκλογική νίκη του Φεβρουαρίου, αλλά προεκτείνεται πολύ πέραν από αυτήν. Η ιστορική ευθύνη που αναλήφθηκε με αυτή τη συνεργασία άλλωστε, δεν είναι απλή και δεν αφορά μόνο συνύπαρξη στην κυβέρνηση. Θα είναι μια πορεία δύσκολη, κατά την οποία θα απαιτηθούν κρίσιμες αποφάσεις, καθόλου ευχάριστο να ληφθούν.

Για να μπορέσεις να κυβερνήσεις υπό τέτοιες συνθήκες, η πολιτική συμμαχία δεν αρκεί. Απαιτείται η στήριξη της κοινωνίας. Αλλιώς, θα δημιουργηθούν οι φυγόκεντρες συνθήκες που θα απομακρύνουν και τους πολίτες και τα κόμματα. Όπως έπαθε ο κ. Χριστόφιας, από την ώρα που νωρίς απώλεσε την κοινωνική ανοχή.

Ορθώς ο κ. Αναστασιάδης τονίζει το έλλειμμα ηγεσίας που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια. Η αναποφασιστικότητα, η απραξία, η αδυναμία αντίληψης των προβλημάτων, η διαχείριση της προεδρίας με όρους υποδεέστερους του θεσμού, αλλά και οι ιδεοληψίες που έρχονταν σε αντίθεση με την Ευρώπη και τον σύγχρονο κόσμο, μας έφεραν εδώ και θα μας πάνε κατά πάσα πιθανότητα σε χειρότερο σημείο μέχρι τον Φεβρουάριο. Αυτή η δύσκολη κατάσταση για να ανατραπεί θα απαιτηθούν ρηξικέλευθες κινήσεις γρήγορα. Οι οποίες για να πετύχουν, χρειάζονται την κατανόηση και τη στήριξη των πολιτών, την φροντίδα όσων έχουν πραγματική ανάγκη, αλλά και την προοπτική μιας νέας ελπιδοφόρας κατάστασης.

Είναι η ώρα, στην επιτακτική προτεραιότητα να υπάρξει ηγεσία στην Κύπρο, να δοθούν στόχοι και περιεχόμενο. Ένα σχέδιο επανεκκίνησης της χώρας που θα εμπνεύσει τους πολίτες και θα τους καταστήσει συμμέτοχους. Ο Κύπριος είναι φιλότιμος, φιλοπρόοδος και δουλευτής. Είναι περήφανος και δεν ανέχεται το σήμερα, που η χώρα του γίνεται αποπαίδι και επαίτης στην Ευρώπη. Γνωρίζει ότι είναι ώρα για δουλειά, όπως γνώριζε και μετά το 1974. Χρειάζεται τη σπίθα που θα του δώσει το έναυσμα και τη δύναμη να υποστεί θυσίες και να ξεκινήσει ξανά. Ένα νέο όραμα που θα μας οδηγεί στην Κύπρο που μας αξίζει.